زخم پای دیابتی یکی از عوارض قابل توجه دیابت است و بیشترین قسمت عوارض پای دیابتی را تشکیل می‌دهد. حدود ۱۵ درصد مبتلایان به دیابت گرفتار زخم پای دیابتی می‌شوند و حدود ۸۴ درصد موارد قطع قسمت انتهایی پا را تشکیل می‌دهد. ^[۱] در طی ۲۰ سال اخیر افزایش مرگ و میر ناشی از دیابت بیشتر ناشی از عوارض عروقی دیابت بوده است که شامل درگیری عروق ریز مانند درگیری‌های کلیه و رتینوپاتی و درگیری عروق بزرگ شامل عروق انتهای اندام تحتانی که به دنبال آن اختلال در فرایند ترمیم زخم رخ می‌دهد.

مکانیسم ایجاد زخم پای دیابتی

دیابت با چند مکانیسم موجب زخم پای دیابتی می‌شود. معمولاً علت اصلی ایجاد زخم فقدان حس درد در زمینه نوروپاتی است. از طرفی دیگر خود نوروپاتی پوست پا را خشک و شکننده می‌کند و استعداد ترک برداشتن پوست را افزایش می‌دهد. از طرف دیگر به علت اختلال سیستم ایمنی، ساز و کار مقابله با میکروب‌ها در افراد دیابتی اختلال دارد و زخم افراد دیابتی در عفونی شدن قرار دارد. از طرف دیگر به علت درگیری عروقی، خون رسانی به بافت‌های آسیب دیده مختل است و همین ترمیم بافت را با اختلال مواجه می‌کند.

علل ایجاد زخم دیابتی

زخم های دیابتی در افرادی که دچار بیماری دیابت هستند، اغلب به دلایل زیر ایجاد می شود:

• گردش ضعیف خون در بدن: گردش خون ضعیف جزو بیماری های عروقی محسوب می شود. در پی این بیماری خون به طور موثر به سمت پاهای فرد جریان نمی یابد. گردش خون ضعیف یکی از دلایل شایع بروز زخم در افراد دیابتی، مخصوصا در قسمت پاها محسوب می شود.


• قند خون بالا ( هیپرگلیسمی ): میزان قند خون بالا روند بهبود زخم ها را به طور چشمگیری کاهش می دهد. بنابراین لازم است توجه کنید که مدیریت قند خون بسیار ضروری است. در پی این موضوع باید بدانید که افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ نسبت به سایر افراد مبتلا به دیابت، زمان بیشتری را برای مبارزه با زخم پای دیابتی و زخم های عفونتی می گذارند.


• آسیب های عصبی: آسیب های عصبی یک خطر بسیار بزرگ برای افراد دیابتی محسوب می شود. آسیب عصبی منجر به از دست دادن حس در پاهای فرد می شود.ابتدا به هنگام آسیب عصب ها ممکن است فرد دچار درد پا شود. اما به مرور این موضوع سبب کاهش حساسیت پا به درد و زخم خواهد شد. به طوری که اگر فرد در معرض زخم پا باشد، هیچ حس و دردی را احساس نخواهد کرد.


• زخم شدن پا به وسیله شی خارجی


• پوست خشک: پوست خشک در بین افراد مبتلا به دیابت بسیار شایع است. زمانی که پوست بدن بسیار خشک باشد، پوست و بافت پاها بیشتر در معرض ترک خوردن و زخم شدن می باشد.

پیشگیری

مهمترین اقدام پیشگیری از ایجاد زخم است.

• جلوگیری از تحت فشار قرار گرفتن نقاطی از پا که معمولاً تحت فشار قرار می‌گیرند.


• جلوگیری از سوختگی پای دیابتی به وسیله دوری از وسایل گرمازا


• مرطوب نگه داشتن پاها به وسیله وازلین و مرطوب کننده‌ها


• شستن پاها هر شب با آب ولرم


• جوراب و کفش تنگ پوشیده نشوند


• محافظت از پا در نزدیک شدن به اگزوز موتور سیکلت، بخاری، کرسی و وسایل داغ که باعث ایجاد التهاب و زخم می‌شود.


• کنترل قند خون به عنوان مهمترین عامل جهت جلوگیری از ایجاد زخم می باشد.^[۲]

درمان

درمان زخم پای دیابتی شامل شستشو و پانسمان مناسب و استفاده از آنتی‌بوتیک و در صورت نیاز دبریدمان و آمپوتاسیون است.

نحوه درمان زخم پای دیابتی بسته به شدت و محل آن می تواند متفاوت باشد. زمانی که شما به کلینیک زخم مراجعه کنید، پزشک معالج شما با توجه به شدت زخم یکی از روش های زیر را برای درمان، اجرا می کند:

• 
  اگر زخم کوچک باشد: زمانی که زخم پا در فرد کوچک باشد، پزشک به روش جراحی، بافت های مرده زخم را حذف می کند. سپس با استفاده از پانسمان های نوین، محل زخم را پانسمان می کند. تعویض پانسمان ممکن است تا چندین هفته و تا زمان بهبود زخم ادامه یابد. با استفاده از پانسمان نوین، بافت جدید در محل زخم تشکیل می شود و در پی آن به مرور زخم پای فرد بسته شده و ترمیم می شود.


• 
  اگر زخم بزرگ باشد: ممکن است در برخی از حالات زخم پا بزرگ باشد و یا وضعیت عروقی در پای فرد ناکافی بوده و جریان خون به این قسمت کاملا قطع شده باشد. در این حالت ممکن است پزشک اقدام به قطع قسمتی از پا که زخم در آن قسمت وجود دارد، کند.


• ‌
  

سالانه تعداد بسیار زیادی از مبتلایان به دیابت به علت عدم مسائل پیشیگرانه و عدم آگاهی از مراقبت های مربوط به درمان زخم پای دیابتی بر اثر زخم مبتلا به قانقاریا و...شده و مجبور به از دست دادن عضو خود و قطع عضوشان می شوند ..

درمان سوم حتی در حالیکه شدت عفونت زخم به حدی بالاست که عضو شخص دیابتی به سمت ابتلا به قانقاریا و قطع عضو میرود باز خود را نبازید بهترین و راحت ترین و ارزانترین و موثرترین راه درمان زخم دیابتی و جلوگیری از قطع عضو کنترل مداوم قند بیمار و تنظیم میزان قند خون وی و همچنین خوردن زیاد آب و مایعات و سوپ در طول درمان توسط بیمار برای دفع سریعتر عفونتها ؛استفاده از آنتی بیوتیک برای کاهش عفونت و همچنین خوردن روزانه یک استکان دمنوش ریحان یا نعنا یا پونه توسط بیمار؛ شستشوی مداوم زخم و عفونت گیری آن در طول روز هر شش ساعت یکبار با آب مقطر و یک پارچه تمیز سپس خشک کردن سریع محل شستشو ابتدا با پارچه ایی خشک و تمیز و سپس با سشوار یا بادبزن که سشوار بهتر و سریع تر هست و باز گذاری روی زخم چرا که با باز بودن سطح زخم میزان رطوبت آن که یکی از عوامل تشدید عفونت و رشد میکروب و باکتری هاست از بین خواهد رفت به هیچ عنوان روی زخم را چرب نکنید چرا که چربی خود عامل جذب و نمو بیشتر میکروب ها و باکتری ها وافزایش عفونت زخم می باشد همچنین بخاطر داشته باشید پوست اطراف زخم نه روی زخم را با کرم مرطوب کننده یا روغن یا وازلین همواره چرب و مرطوب نگهدارید تا پوست بیمار در سایر نقاط خشک و آسیب پذیر و مستعد زخم و ترک نگردد همچنین یادتان باشد بطور روزانه بدن بیمار ابتلا به زخم پای دیابتی را و محیط اطراف زخمش را شستشو دهید که اصلاحا به آن حمام خشک گفته می شود و به این صورت است که با یک پارچه نرم و تمیز و مقداری آب ابتدا بدن بیمار و اطراف زخم را مرطوب میکنید سپس در ظرف دیگری مقداری شامپو یا صابون مایع را با آب مخلوط کرده و دستمال را به مخلوط آب و ماده شوینده آغشته کرده و بدن بیمار را با آن کف زده و می شوییم سپس دستمال را شسته ظرف آب و شوینده را خالی کرده و ظرف را مر آب تمیز کرده و با دستمال بدن کفی را آبکشی و تمیز میکنیم و بعد دوباره دستمال را در آب شسته آب آنرا می چکانیم و عد از چکاندن آب باز روی بدن بیماری برای آب کشی خشک میکشیم این عمل را چند بار تکرار میکنیم تا خوب بدن تمیز شود ؛این کارها رو روزانه تا درمان کامل زخم انجام بدید؛با این روش بیماران بسیاری که پزشکان در انتظار قطع عضو آنها بوده اند در کمال ناباوری پزشکشان درمان شده اند.با این روش بدترین زخم بطور کامل در حدود یک هفته تا ۲۱ روز خوب شده است اولین بار خانم شکوهی با این روش زخم پای دیابتی پدر خود را که دکترش پیش بینی کرده بود طی چند روز آینده باید قطع شود به سادگی درمان کرد.
توجه داشته باشید آنتی بیوتیکها و سایر داروهای مربوط به بیماری تان را حتما با دستور پزشک تان مصرف کنید و خودسرانه به مصرف آنتی بیوتیک یاقطع دارویی نپردازید .

(ایران مهد علم )(گ.ش)(آسیب شناسی داتیس

پانویس

}}