گاز نجیب محتویات خواص و ترکیبها منبع اصلی گازهای نجیب اتمسفری روش تهیه کاربردهای مهم نگارخانه منابع منوی ناوبری«فرهنگ واژههای مصوب فرهنگستان ـ دفتر پنجم، بخش لاتین»وووsh850534034151020-3cb11982013b(دادهها)01030643ph503004گسترش آن
مقالههای نیازمند ارجاعهای اضافی از آوریل ۲۰۱۸عناصر شیمیاییگازهای نجیبگروههای عناصر شیمیایی
هلیومنئونآرگونکریپتونزنونرادوناوگانسونگازیجدول تناوبیهلیومرادونیونیزاسیونالکترونگاتیویتهعدد اکسیداسیونبیاثرکریپتونفلوئورزنونمارسلین بارتلتمؤسسه پلیتکنیک رنسلرنیچرآرگونآرگوننئونکریپتونزنونویلیام رمزیجان استراتتراورسرادونتوریومرادیومفردریک دورنزنونهلیومنئونآرگونکریپتونگازهای نجیب
گاز نجیب
پرش به ناوبری
پرش به جستجو
گازهای نجیب[۱] که بیبو و بیرنگ و بی مزه هستند، به عنصرهای هلیوم، نئون، آرگون، کریپتون، زنون، رادون و اوگانسون گفته میشود که همه در دمای اتاق گازی هستند و در گروه A8 جدول تناوبی قرار دارند. به استثنای هلیوم، تمام گازهای نجیب دارای آرایش الکترونی خارجی ns2 np6 هستند که آرایشهای بسیار پایدارند.
تمامی این گازها تک اتمی هستند و به مقدار کم در اتمسفر یافت میشوند. (تنها حدود یک درصد حجم هوا را تشکیل میدهند). در بین گازهای نجیب، رادون عنصری رادیواکتیو و خطرناک است. گازهای نجیب بیشترین انرژی یونیزاسیون را داشته و الکترونگاتیویته آنها بسیار کم و ناچیز است. این گازها نقطه ذوب پایینی دارند (هلیوم کمترین مقدار نقطه ذوب را دارد) و همگی در هوای اتاق به شکل گاز هستند.
تا سال ۱۹۶۰ میلادی تصور میشد که این گازها به علت داشتن عدد اکسیداسیون برابر «صفر» بیاثر هستند و تمایل به تشکیل ترکیب ندارند. تمامی گازهای نجیب ماکزیمم تعداد الکترون را در لایه بیرونی (آخر) الکترونی خود دارا بوده (گاز هلیم ۲ و بقیه گازها ۸ الکترون) و تمایل اندکی به گرفتن یا از دست دادن الکترون دارند که همین خاصیت موجب پایداری آنها شده است. در مورد گازهای هلیوم، نئون و آرگون ترکیب شناخته شدهای ثبت نشده ولی کریپتون در واکنش با فلوئور تشکیل ماده جامد بیرنگی میدهد. زنون هم تشکیل ترکیبات زیادی با اکسیژن و فلوئور ایجاد میکند.
گازهای نجیب در حال تابش، از راست به چپ: زنون، کریپتون، آرگون، نئون، هلیوم
محتویات
۱ خواص و ترکیبها
۲ منبع اصلی گازهای نجیب اتمسفری
۳ روش تهیه
۴ کاربردهای مهم
۵ نگارخانه
۶ منابع
خواص و ترکیبها
تا سال ۱۹۶۲ میلادی تصور میرفت که این گازها در واقع از نظر فعالیت شیمیایی بیاثرند، ولی در آن سال مارسلین بارتلت با تهیهٔ ترکیبی به فرمول O2PtF6 (بلورهای قرمز نارنجی) و با توجه به اینکه انرژی یونش Xe , O2 بهم نزدیک است (حدود ۲۷۹ کیلوکالری بر مول) به فکر تهیه O2PtF6 افتاد و سرانجام آن را به صورت بلورهای زرد رنگ بدست آورد. به تدریج ترکیبهای دیگری از Xe بدست آمد که بیشتر آنها را میتوان از XeF6 (که خود مانند سایر فلوئوریدهای زنون از ترکیب مستقیم در دمای قوس الکتریکی حاصل میشوند) بدست آورد. فرمول و ساختار برخی از این ترکیبها در جدول زیر نشان داده شده است.
منبع اصلی گازهای نجیب اتمسفری
بر اساس تئوریهای فعلی، گاز آرگون موجود در اطراف زمین از ماگماهای آتشفشانی تولید شده است، اما دانشمندان مؤسسه پلیتکنیک رنسلر در نیویورک که نتایج بررسیهای خود را در مجله نیچر منتشر کردهاند، پژوهشهای تازهای را در این باره انجام دادهاند. پژوهشگران فرضیهای را مطرح کردند مبنی بر این که این گاز میتوانسته از پوسته اقیانوسی آزاد شده باشد. در حقیقت پوسته اقیانوسی برعکس پوسته زمینی از کانیهایی ساخته شده است که غنی از آرگون هستند.
روش تهیه
آرگون، نئون، کریپتون و زنون نخستین بار بین سالهای ۱۸۹۴ تا ۱۸۹۸ میلادی توسط ویلیام رمزی، جان استرات و تراورس از راه تقطیر جزﺀ به جزﺀ هوای مایع بدست آمدند. رادون از راه واکنشهای واپاشی رادیواکتیوی توریوم و رادیوم توسط فردریک دورن در سال ۱۹۰۰ میلادی کشف شد.
کاربردهای مهم
- ساخت لامپهای تابلوهای تزئینی فروشگاهها (گاز هلیوم رنگ زرد، نئون قرمز، آرگون قرمز یا آبی، کریپتون سبز مایل به آبی، و زنون رنگ آبی متمایل به سبز ایجاد میکند)
- افزودنعلی
نگارخانه
طیف لامپ تخلیه پر شده توسط گاز نجیب زنون
طیف لامپ تخلیه پر شده توسط گاز نجیب هلیوم
طیف لامپ تخلیه پر شده توسط گاز نجیب نئون
طیف لامپ تخلیه پر شده توسط گاز نجیب آرگون
طیف لامپ تخلیه پر شده توسط گاز نجیب کریپتون
طیف لامپ تخلیه پر شده توسط گازهای نجیب
منابع
↑ گاز نجیب از واژههای مصوب فرهنگستان زبان و ادب فارسی به جای Noble Gas در انگلیسی و در حوزهٔ شیمی است. «فرهنگ واژههای مصوب فرهنگستان ـ دفتر پنجم، بخش لاتین». فرهنگستان زبان و ادب فارسی. ۷۵. بازبینیشده در ۲ فروردین ۱۳۹۱.
جدول تناوبی | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
H | | He | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Li | Be | | B | C | N | O | F | Ne | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Na | Mg | | Al | Si | P | S | Cl | Ar | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
K | Ca | | Sc | Ti | V | Cr | Mn | Fe | Co | Ni | Cu | Zn | Ga | Ge | As | Se | Br | Kr | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Rb | Sr | | Y | Zr | Nb | Mo | Tc | Ru | Rh | Pd | Ag | Cd | In | Sn | Sb | Te | I | Xe | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Cs | Ba | La | Ce | Pr | Nd | Pm | Sm | Eu | Gd | Tb | Dy | Ho | Er | Tm | Yb | Lu | Hf | Ta | W | Re | Os | Ir | Pt | Au | Hg | Tl | Pb | Bi | Po | At | Rn | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Fr | Ra | Ac | Th | Pa | U | Np | Pu | Am | Cm | Bk | Cf | Es | Fm | Md | No | Lr | Rf | Db | Sg | Bh | Hs | Mt | Ds | Rg | Cn | Nh | Fl | Mc | Lv | Ts | Og | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
 | در ویکیانبار پروندههایی دربارهٔ گاز نجیب موجود است. |
استانداردهای جدول تناوبی | |
|---|---|
| استانداردهای متعارف |
|
| فرم گسترده |
|
| فرم گسترده |
|
| ساختار جایگزین |
|
| خواص عنصر |
|
فهرست عناصر جدول تناوبی بر پایهٔ |
|
| صفحات اطلاعات |
|
| گروهها |
|
| دستبندیهای عناصر دیگر |
|
| بلوکها |
|
| دوره |
|
| تاریخ |
|
| همچنین مشاهده کنید |
|
| |
کتاب:جدول تناوبی
رده:جدول تناوبی
درگاه:شیمیمدلهای اتمی | |
|---|---|
| تک اتم ها |
|
| اتم های جامدات |
|
| اتم های مایعات |
|
| اتم های گازها |
|
| دانشمندان |
|
| |
 | این یک مقالهٔ خرد پیرامون شیمی است. با گسترش آن به ویکیپدیا کمک کنید. |
ردهها:
- مقالههای نیازمند ارجاعهای اضافی از آوریل ۲۰۱۸
- عناصر شیمیایی
- گازهای نجیب
- گروههای عناصر شیمیایی
(window.RLQ=window.RLQ||[]).push(function()mw.config.set("wgPageParseReport":"limitreport":"cputime":"0.324","walltime":"0.462","ppvisitednodes":"value":2087,"limit":1000000,"ppgeneratednodes":"value":0,"limit":1500000,"postexpandincludesize":"value":79523,"limit":2097152,"templateargumentsize":"value":2593,"limit":2097152,"expansiondepth":"value":13,"limit":40,"expensivefunctioncount":"value":1,"limit":500,"unstrip-depth":"value":0,"limit":20,"unstrip-size":"value":6843,"limit":5000000,"entityaccesscount":"value":1,"limit":400,"timingprofile":["100.00% 329.714 1 -total"," 23.79% 78.425 1 الگو:Ref_improve"," 21.12% 69.642 1 الگو:پانویس"," 19.71% 64.977 1 الگو:یادکرد_وب"," 17.16% 56.586 1 الگو:یادکرد/هسته"," 15.55% 51.284 1 الگو:Ambox"," 13.28% 43.801 1 الگو:ویکیانبار-رده"," 9.82% 32.363 1 الگو:انبار"," 9.80% 32.307 2 الگو:Navbox"," 8.88% 29.263 1 الگو:Sister"],"scribunto":"limitreport-timeusage":"value":"0.067","limit":"10.000","limitreport-memusage":"value":1836711,"limit":52428800,"cachereport":"origin":"mw1340","timestamp":"20190309040314","ttl":2592000,"transientcontent":false););"@context":"https://schema.org","@type":"Article","name":"u06afu0627u0632 u0646u062cu06ccu0628","url":"https://fa.wikipedia.org/wiki/%DA%AF%D8%A7%D8%B2_%D9%86%D8%AC%DB%8C%D8%A8","sameAs":"http://www.wikidata.org/entity/Q19609","mainEntity":"http://www.wikidata.org/entity/Q19609","author":"@type":"Organization","name":"Contributors to Wikimedia projects","publisher":"@type":"Organization","name":"Wikimedia Foundation, Inc.","logo":"@type":"ImageObject","url":"https://www.wikimedia.org/static/images/wmf-hor-googpub.png","datePublished":"2005-08-07T09:17:48Z","dateModified":"2019-01-27T11:42:51Z","headline":"u06afu0627u0632u0647u0627u06cc u0646u062cu064au0628"(window.RLQ=window.RLQ||[]).push(function()mw.config.set("wgBackendResponseTime":138,"wgHostname":"mw1324"););
