فلزهای قلیایی محتویات خواص نگاه کلی منابع فلزات قلیایی خواص فیزیکی خواص شیمیایی واکنش با آب اکسیدها هیدروکسیدها هالیدها حالت اکسایش یادداشت منابع منوی ناوبریووsh850035874224517-5cb12121218w(دادهها)00560346XX533900
فلزهای قلیایی
جدول تناوبیلیتیمسدیمپتاسیمروبیدیمسزیمفرانسیمهیدروژنآنتالپی استاندارد ذوب و تبخیرحالت پایهفلزات قلیایی خاکیشعاع اتمیعدد کوانتومیعامل کاهندهآمونیاکمحلول آبیجریان الکتریکیانرژی شبکهانرژی یونشhttp://en.wikipedia.org/wiki/Alkali_metalلیتیمسدیمپتاسیمروبیدیومسزیمفرانسیوم
فلزهای قلیایی
پرش به ناوبری
پرش به جستجو
| Alkali metals in the periodic table | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ↓ دوره (جدول تناوبی) | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
عنصر دوره ۲ |  3 Li | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
عنصر دوره ۳ |  11 Na | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
عنصر دوره ۴ |  19 K | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
عنصر دوره ۵ |  37 Rb | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
عنصر دوره ۶ |  55 Cs | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
عنصر دوره ۷ | 87 Fr | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Legend
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
فلزات قلیایی به عناصر گروه اول جدول تناوبی گفته میشود که شامل فلزهای لیتیم، سدیم، پتاسیم، روبیدیم، سزیم و فرانسیم میباشد. هیدروژن گرچه در گروه اول قرار میگیرد ولی دارای خصوصیات متفاوتی نسبت به دیگر اعضای این گروه میباشد، لذا آن را در دسته فلزات قلیایی قرار نمیدهند. درگذشته انسان به این نکته پی برده که اگر خاکستر باقیمانده از سوختن چوب را با آب مخلوط کند، محلولی به دست میآید که میتواند چربیها را در خود حل کند. آنها این محلول را قلیا نامیدند. امروزه میدانیم که در خاکستر چوب برخی از ترکیبهای عنصرهای گروه اول جدول تناوبی وجود دارد از این رو عنصرهای این گروه را فلزهای قلیایی نامیدند.
محتویات
۱ خواص
۲ نگاه کلی
۳ منابع فلزات قلیایی
۴ خواص فیزیکی
۵ خواص شیمیایی
۶ واکنش با آب
۷ اکسیدها
۸ هیدروکسیدها
۹ هالیدها
۱۰ حالت اکسایش
۱۱ یادداشت
۱۲ منابع
خواص
این عناصر بشدت با آب و هوا واکنش نشان میدهند و به همین علت آنها را در نفت یا پارافین نگهداری میکنند. این عناصر به ترتیب تمایل واکنش پذیری -کمبود الکترون در لایه آخر- واکنش پذیری بیشتری را دارا هستند و به همین ترتیب نرمتر میشوند، و به همین ترتیب واکنش پذیریشان هم بیشتر میشوند.بدین ترتیب هرچه به سمت پایین پیش می رویم فلزات نرم تری خواهیم داشت.
نگاه کلی
عناصر گروه اول جدول تناوبی که به فلزات قلیایی معروفند، در لایه ظرفیت الکترونی دارای آرایش هستند که n، شماره دوره آنها است. آخرین عنصر به نام فرانسیم، رادیواکتیو است که در اینجا مورد بحث قرار نمیگیرد. این عناصر، فلزات نقرهفام رنگی هستند. آنها بسیار نرم بوده و به آسانی با چاقو بریده میشوند. سطح درخشان آنها در معرض هوا به علت اکسیداسیون کدر میشود.
این عناصر بشدت واکنش پذیر هستند. واکنش پذیری آنها از بالا به پایین گروه یعنی از Li به Cs افزایش مییابد و از این لحاظ شبیه عناصر سایر گروهها هستند. این فلزها آن چنان نرم هستند که با چاقو بریده میشوند و دارای سطح براقی هستند.
منابع فلزات قلیایی
این فلزات به دلیل واکنشپذیری زیاد بطور آزاد در طبیعت یافت نمیشوند و معمولاً بصورت ترکیب با سایر عناصر هستند. منبع اصلی سدیم، هالیت یا NaCl است که بصورت محلول در آب دریا یا بصورت رسوب در بستر دریا یافت میشود. پتاسیم بصورت فراوان در اکثر معادن بصورت کانی سیلویت (KCl) یافت میشود و همچنین از آب دریا هم استخراج میگردد.
فلزات قلیایی بسیار واکنشپذیر هستند و آنها را نمیتوان با جانشین کردن سایر فلزات بصورت آزاد تهیه کرد. فلزات قلیایی بصورت فلز آزاد را میتوان از الکترولیز نمکهای مذاب آنها تهیه کرد.
خواص فیزیکی
فلزات قلیایی از چند جهت با بقیه فلزات تفاوت دارند. آنها نرم بوده و دارای نقطه ذوب و نقطه جوش پایین هستند. چگالی پایینی دارند، بطوریکه چگالی K و Na و Li از چگالی آب پایینتر است. آنتالپی استاندارد ذوب و تبخیر کمتری دارند. به علت داشتن فقط یک الکترون در لایه ظرفیت معمولاً پیوندهای فلزی ضعیفی ایجاد میکنند. این فلزات وقتی در معرض شعله قرار میگیرند، رنگ آن را تغییر میدهند. وقتی عنصری در مقابل شعله قرار میگیرد، حرارت شعله انرژی کافی برای برانگیختن الکترون لایه ظرفیت را به لایههای بالاتر فراهم میکند.
الکترون در بازگشت به حالت پایه انرژی منتشر میکند و این انرژی دارای طول موج منطقه مرئی است که باعث میشود رنگ ایجاد شده در شعله دیده شود. شعاع یونی در فلزات قلیایی خاکی در مقایسه با شعاع اتمی آنها خیلی کوچکتر است. چون اتم یک الکترون در لایه S خود دارد که عدد کوانتومی آن با عدد کوانتومی لایه داخلی متفاوت است؛ بنابراین این لایه نسبتاً دور از هستهاست.
وقتی اتم این الکترون را از دست داده و به یون تبدیل میشود، الکترونهای باقیمانده در تراز نزدیک نسبت به هسته قرار دارند. بعلاوه افزایش بار مؤثر هسته آنها را بیشتر بهطرف هسته جذب میکند؛ بنابراین اندازه یون کاهش مییابد.
خواص شیمیایی
فلزات قلیایی عامل کاهنده قوی هستند. پتانسیل الکترود منفی آنها نشانگر میل شدید آنها برای از دست دادن الکترون در تبدیل به کاتیون در محلول است. آنها میتوانند اکسیژن، کلر، آمونیاک و هیدروژن را احیا کنند. در اثر واکنش با اکسیژن هوا اکسید شده و تیره میشوند؛ بنابراین در زیر نفت نگهداری میشوند. بعلت واکنش با آب و تولید هیدروژن و هیدروکسید قلیایی نمیتوان آنها را زیر آب نگهداری کرد.
| عدد اتمی | عنصر | تعداد الکترون/پوسته | آرایش الکترونی[note ۱] |
|---|---|---|---|
| ۳ | لیتیم | ۲, ۱ | [He] 2s1 |
| ۱۱ | سدیم | ۲, ۸, ۱ | [Ne] 3s1 |
| ۱۹ | پتاسیم | ۲, ۸, ۸, ۱ | [Ar] 4s1 |
| ۳۷ | روبیدیم | ۲, ۸, ۱۸, ۸, ۱ | [Kr] 5s1 |
| ۵۵ | سزیم | ۲, ۸, ۱۸, ۱۸, ۸, ۱ | [Xe] 6s1 |
| ۸۷ | فرانسیم | ۲, ۸, ۱۸, ۳۲, ۱۸, ۸, ۱ | [Rn] 7s1 |
| ۱۱۹ | آن ان نیوم | 2, 8, 18, 32, 32, 18, 8, 1 (predicted)[۱]:۱٬۷۲۲ | [Og] 8s1 (predicted)[۱]:۱٬۷۲۲ |
واکنش با آب
از بالا به پایین، به شدت واکنش با آب افزوده میشود. لیتیم به آرامی با آب واکنش داده و حبابهای هیدروژن آزاد میکند. سدیم بشدت و همراه با مشتعل شدن با آب واکنش نشان داده و با شعله نارنجی میسوزد. پتاسیم در اثر برخورد با آب به شدت مشتعل شده و با شعله بنفش میسوزد. سزیم در آب تهنشین شده و به سرعت تولید هیدروژن میکند. آزاد کردن هیدروژن همراه با ایجاد امواج ضربهای شدید است که میتواند باعث شکستن محفظه شیشهای شود.
Na در آمونیاک حل شده و ایجاد محلول آبی تیره میکند که بهعنوان عامل کاهنده در واکنشها استفاده میشود. در غلظتهای بالا رنگ محلول برنزی شده و جریان الکتریکی را همانند فلز هدایت میکند.
چند مورد غیرعادی در شیمی Li دیده میشود. کوچک بودن اندازه کاتیون Li در نشان دادن خاصیت کووالانسی در برخی ترکیبات و ایجاد پیوند دیاگونالی با منیزیم از آن جملهاست.
اکسیدها
فلزات قلیایی در اثر واکنش با اکسیژن هوا ترکیب جامد یونی به فرمول تولید میکنند. هر چند که Na غیر از این، ترکیب پروکسید بهعنوان فراورده عمده و پتاسیم هم سوپر اکسید را بطور عمده تولید میکند.
هیدروکسیدها
هیدروکسید فلزات قلیایی، جامدات یونی به فرم کریستالی در رنگ سفید و فرمول MOH است. قابل حل در آب هستند و همه بجز LiOH آبدار میشوند. محلول آبی آنها باز قوی است. اسیدها را خنثی کرده و نمک تولید میکنند.
هالیدها
هالیدهای این فلزات، همه جامد یونی به فرم کریستالی و به رنگ سفید بوده و قابل حل در آب هستند، جز LiF که بعلت داشتن انرژی شبکه بالا که ناشی از جاذبه الکتروستاتیکی بین یون کوچک +Li و -F است.
حالت اکسایش
این فلزات حالت اکسایش ۰ و ۱+ دارند. تمام ترکیبات شناخته شده آنها بر پایه +M است. اولین انرژی یونش آنها پایین است، زیرا الکترون آخرین لایه به خوبی الکترونهای لایه داخلی توسط جاذبه هسته محافظت نمیشود، بنابراین آسانتر برداشته میشود. انرژی دومین یونش بالا است، زیرا الکترون بعدی از لایه کامل برداشته میشود. همچنین بهوسیله هسته، بخوبی جذب میشود.
انرژی یونیزاسیون از بالا به پایین با افزایش عدد اتمی و افزایش تعداد لایهها بعلت دور شدن الکترون ظرفیت از هسته کاهش مییابد.
یادداشت
↑ نماد گاز نجیب نماد گاز نجیب است که برای مختصر مورد استفاده قرار میگیرد، نزدیکترین گاز نجیب است که قبل از عنصر در سؤال نوشته شدهاست در اول، و سپس پیکربندی الکترونی است که از آن نقطه به جلو ادامه دادهاست.
منابع
http://en.wikipedia.org/wiki/Alkali_metal
استانداردهای جدول تناوبی | |
|---|---|
| استانداردهای متعارف |
|
| فرم گسترده |
|
| فرم گسترده |
|
| ساختار جایگزین |
|
| خواص عنصر |
|
فهرست عناصر جدول تناوبی بر پایهٔ |
|
| صفحات اطلاعات |
|
| گروهها |
|
| دستبندیهای عناصر دیگر |
|
| بلوکها |
|
| دوره |
|
| تاریخ |
|
| همچنین مشاهده کنید |
|
| |
کتاب:جدول تناوبی
رده:جدول تناوبی
درگاه:شیمی
↑ ۱٫۰۱٫۱ Hoffman, Darleane C.; Lee, Diana M.; Pershina, Valeria (2006). "Transactinides and the future elements". In Morss; Edelstein, Norman M.; Fuger, Jean. The Chemistry of the Actinide and Transactinide Elements (3rd ed.). Dordrecht, The Netherlands: اشپرینگر ساینس+بیزینس مدیا. ISBN 1-4020-3555-1..mw-parser-output cite.citationfont-style:inherit.mw-parser-output qquotes:"""""""'""'".mw-parser-output code.cs1-codecolor:inherit;background:inherit;border:inherit;padding:inherit.mw-parser-output .cs1-lock-free abackground:url("//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/65/Lock-green.svg/9px-Lock-green.svg.png")no-repeat;background-position:right .1em center.mw-parser-output .cs1-lock-limited a,.mw-parser-output .cs1-lock-registration abackground:url("//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d6/Lock-gray-alt-2.svg/9px-Lock-gray-alt-2.svg.png")no-repeat;background-position:right .1em center.mw-parser-output .cs1-lock-subscription abackground:url("//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/aa/Lock-red-alt-2.svg/9px-Lock-red-alt-2.svg.png")no-repeat;background-position:right .1em center.mw-parser-output .cs1-subscription,.mw-parser-output .cs1-registrationcolor:#555.mw-parser-output .cs1-subscription span,.mw-parser-output .cs1-registration spanborder-bottom:1px dotted;cursor:help.mw-parser-output .cs1-hidden-errordisplay:none;font-size:100%.mw-parser-output .cs1-visible-errorfont-size:100%.mw-parser-output .cs1-subscription,.mw-parser-output .cs1-registration,.mw-parser-output .cs1-formatfont-size:95%.mw-parser-output .cs1-kern-left,.mw-parser-output .cs1-kern-wl-leftpadding-left:0.2em.mw-parser-output .cs1-kern-right,.mw-parser-output .cs1-kern-wl-rightpadding-right:0.2em
رده:
- فلزهای قلیایی
(window.RLQ=window.RLQ||[]).push(function()mw.config.set("wgPageParseReport":"limitreport":"cputime":"0.572","walltime":"0.725","ppvisitednodes":"value":9640,"limit":1000000,"ppgeneratednodes":"value":0,"limit":1500000,"postexpandincludesize":"value":162589,"limit":2097152,"templateargumentsize":"value":11797,"limit":2097152,"expansiondepth":"value":14,"limit":40,"expensivefunctioncount":"value":0,"limit":500,"unstrip-depth":"value":0,"limit":20,"unstrip-size":"value":2358,"limit":5000000,"entityaccesscount":"value":1,"limit":400,"timingprofile":["100.00% 647.539 1 -total"," 29.33% 189.892 1 الگو:Periodic_table_(alkali_metals)"," 16.59% 107.446 6 الگو:Element_cell"," 14.37% 93.045 18 الگو:Element_color"," 12.20% 78.993 1 الگو:Cite_book"," 9.72% 62.936 1 الگو:NavPeriodicTable"," 8.69% 56.296 2 الگو:Navbox"," 7.62% 49.361 1 الگو:فلزات_قلیایی"," 7.30% 47.288 1 الگو:دادههای_کتابخانهای"," 7.15% 46.271 1 الگو:Navbox_with_columns"],"scribunto":"limitreport-timeusage":"value":"0.131","limit":"10.000","limitreport-memusage":"value":1797034,"limit":52428800,"cachereport":"origin":"mw1301","timestamp":"20190311160755","ttl":2592000,"transientcontent":false););"@context":"https://schema.org","@type":"Article","name":"u0641u0644u0632u0647u0627u06cc u0642u0644u06ccu0627u06ccu06cc","url":"https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%81%D9%84%D8%B2%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D9%82%D9%84%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C","sameAs":"http://www.wikidata.org/entity/Q19557","mainEntity":"http://www.wikidata.org/entity/Q19557","author":"@type":"Organization","name":"Contributors to Wikimedia projects","publisher":"@type":"Organization","name":"Wikimedia Foundation, Inc.","logo":"@type":"ImageObject","url":"https://www.wikimedia.org/static/images/wmf-hor-googpub.png","datePublished":"2006-03-11T14:11:02Z","dateModified":"2018-12-05T07:47:28Z","image":"https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/a/ae/Lithium_paraffin.jpg"(window.RLQ=window.RLQ||[]).push(function()mw.config.set("wgBackendResponseTime":151,"wgHostname":"mw1333"););
